*

Vakaasti rajatilassa Suomesta ja Venäjästä suomeksi ja venäjäksi

KÄY TALOKSI VAI HANKI TALOSI? KOTOUTUMISEN JOKAPÄIVÄISET PULMAMME

  • KÄY TALOKSI VAI HANKI TALOSI? KOTOUTUMISEN JOKAPÄIVÄISET PULMAMME

 

Blogin venäjänkielinen versio löytyy suomenkielisen version alta / Версия блога на русском языке расположена под финским текстом

Kuvitelkaapas lähtevänne kylään. Kyseessä on koti, josta olette kuulleet paljon hyvää, mutta tapaatte isäntäväen kasvokkain ensi kerran. Jännittää.

Oven avaa keski-ikäinen rouva. Hän puhuu teidän äidinkieltänne ja näyttää olevan aidosti siitä ylpeä, mutta ihan kaikkea te ette ymmärrä: puhuja rakentaa lauseet välillä oudosti. Rouva kutsuu samantien esittelykierrokselle ympäri asuntoaan. Hän selittää asunnon pohjakaavan ratkaisua, asuinpintanormit, koneilmastoinnin toimintaperiaatteet sekä taloyhtiön säännöt. Keittiössä huomionne kiinnitetään roskalajitteluun ja kuivauskaappiin. Sitten rouva avaa astiastokaapit. Ajattelette auttaa pöydän kattamisessa, mutta ohjelmassa on luento astioista. Tuijotatte simppeleitä muotoja ja hassujen valkoisten otusten kuvia. Havahdutte siihen, että olisi kiva muuten vaan jutella. 

Yhtäkkiä mahassa alkaa vääntää, ilmeisesti jännityksestä: kaikki ympärillänne osoittautui niin hienoksi ja arvokkaaksi, tietoa on niin paljon, ettei se meinaa pysyä päässänne. Kysytte, missä kylppäri. Rouva astuu kylppäriin ja teidän edessänne alkaa selittää hienosta sensorijärjestelmästä. Pöntössä sensorit tunnistavat kiinteän ja nestemäisen aineen sekä aineen määrän, joten vettä vedetään juuri niin paljon kuin tarvitsee.

Hätänne alkaa olla sietämätön. Sanotte suoraan, että haluatte käydä vessassa. Rouva nyökkää ja avaa teille pöntön kannen. Se on noloa ja mahanne on jo räjähtämispisteessä, mutta onneksi hän vihdoin poistuu. 

Lässähdätte pöntölle, ja laskette — anteeksi, suora ilmaisu — oikein kunnon ripulit. Shit happens. 

Pöntön sensori ei ilmeisesti pysty tunnistamaan, onko kyseessä kiinteä vai kuitenkin nestemäinen aine. Pönttö jumittuu. Mitään buuttausnappia ei näytä olevan. Teitä nolottaa. Huomaatte hyllykössä pöntön ohjekirjan. Jes, siellä on ohjeet äidinkielellänne! Mitä? Äimistyneenä luette: ”Ulosteiden vastaanottojärjestelmän päätelaitteessa käytetään tunnehallitsemisjärjestelmää”. Lopuksi saatte kuitenkin selväksi, että jos ”ulosteiden vatsaanottojärjestelmän päätelaite”, eli pönttö ei toimi, pitää kutsua ammattilainen. Voi surku. Sitten keksitte ratkaisun. Täytätte roskiksen vedellä ja vedätte vessaa heittämällä vettä pönttöön. Siinä hetkessä sensori, jota ohjeessa kutsuttiin teidän kielellänne ”tunnehallitsemisjärjestelmäksi” tunnistaa nestemäisen aineen ja pönttö roiskuttaa omankin vesiannoksen — lattialle saakka. Päästyänne lopuksi ulos pahoittelette naama punaisena pitkää vessataukoa.

— Ei se mitään, emäntä vastaa kohteliaasti, mutta teistä tuntuu selvästi, että hän puhuu pitkin hampain. Sitten on tarjoilun vuoro.

— Juotte todennäköisesti teetä, — rouva sanoo osoittaen valmiiksi katettua pöytää. 

Itse odotatte kahvia, kun olette kuulleet, että sitä juodaan tässä talossa paljon, mutta suostutte teehen, kun rouva on sitä mieltä, että se on teidän mieleksenne. 

Teistä tuntuu, että teidän aiheuttamanne vaiva kasvaa ja tunnelma kiristyy. Teen ääressä vaihtelette nätisti yleiskysymyksiä ympäripyöreisiin vastauksiin, mutta teidän tekee jo mieli lähteä. 

Entäs jos teidän olisi pitänyt jäädä rouvan luokse asumaan? Sepä vasta vaikeaa olisi!

Kertomus on lievästi karrikoitu kuvaus tilanteesta, johon maahanmuuttaja joutuu kotoutumisprosessinsa alussa: kaikesta kerrotaan hienosti, mutta käytännössä koko ajan törmätään ihmeellisiin vastoinkäymisiin. Kotouttavan tiedottamisen päävirhe on, että Suomen hallinto- ja palvelujärjestelmä esitetään yhtenäisenä konemaisena kokonaisuutena, joka ei ikinä mokaa. Toinen virhe on, että korostaessaan jatkuvasti monikulttuurisuuden ja maahanmuuttajan oman kulttuurin merkitystä, kotouttamisprosessi ei anna tarpeeksi osviittaa siihen, miten käytännössä voi yhdistää oman ja ympäröivän kulttuurin elementit ristiriidattomaan ja eheään identiteettiin. Toiset onnistuvat siinä, mutta toiset jäävät vuosiksi roikkumaan kahden arvomaailman väliin.

Tosiasia sopeuttamisesta uuteen kotimaahan on se, että prosessi edellyttää osallistujalta valmiutta todella suuriin muutoksiin — joissain tapauksissa suurempiin, kuin mihin itse kotoutuja on alussa henkisesti valmis. Tässä voi auttaa ainoastaan monipuolinen ja aktiivinen tiedottaminen, joka avaa arjen käytäntöjä ja samalla kannustaa kysymään ja tutkimaan ympäröivää arkea, eikä ainoastaan vastaanottamaan kurssilla tai infotilaisuuksissa tarjolla olevaa tietoa.

Kysymyksiin kannustetaan muun muassa kysymällä itse. Miten teillä? Meillä näin, koska… Tämä on tietenkin mahdollista vain kasvokkaisessa keskustelussa tai chattipalvelussa. Mutta yksipuolisessa tiedottamisessa, esimerkiksi kaupungin tiedottamisessa on oltava selkeä mahdollisuus kytkeä kysyjä vastaajaan — neuvontapalveluun, yhdistykseen tai kielitaitoiseen työntekijään, joka kertoo asioista yleistämättä ja koristelematta

Kotoutuminen on siis paljolti kysymistä ja vuorovaikutusta, joten hyvä kotouttava tiedottaminen on sellaista, joka johtaa kysymiseen ja omaan aktiivisuuteen. Eikä tyhmiä kysymyksiä ole olemassa.

__________________________________________________________________________

БУДЬТЕ ”КАК ДОМА” ИЛИ ПРОСТО ДОМА? НАСУЩНЫЕ ПРОБЛЕМЫ ИНТЕГРАЦИИ

Представьте себе, что вы отправляетесь в гости. Заочно вы слышали об этом доме много лестного, но с хозяевами вам только предстоит познакомиться. Вы несколько переживаете.

Дверь открывает женщина средних лет. Она владеет вашим языком, и, кажется, искренне этим гордится, однако вы понимаете не все: иногда она странно составляет фразы. Женщина сразу же ведет вас на ”экскурсию” по квартире. Она разъясняет особенности планировки, нормы жилплощади, принцип работы кондиционирования и даже правила кооператива. На кухне ваше внимание обращают на сортировку мусора и шкаф для сушки посуды. Потом хозяйка открывает кухонные шкафы. Вы думаете, что нужно бы помочь накрыть на стол, однако в программе — лекция о посуде. Вы разглядываете простенькие чашки с изображениями странных белых зверушек. Внезапно понимаете, что приятно было бы просто поболтать.

Внезапно у вас прихватывает живот — видимо, от волнения: все вокруг оказывается таким крутым и ценным, информации так много, что ее никак не удержать в голове. Вы спрашиваете, где туалет. Хозяйка идет туда вместе с вами и начинает объяснять принцип работы сенсорной системы кранов. А в унитазе датчики определяют, твердое поступило вещество или жидкое, а также его количество, так что для смыва выделяется ровно то количество воды, которое необходимо… 

У вас уже нет сил терпеть. Вы прямо говорите, что вам нужно в туалет. Хозяйка кивает и поднимает для вас крышку унитаза. Вам неловко, кишечник вот-вот рванет, но, к счастью, хозяйка наконец-то удаляется.

Вы падаете на стульчак и вас — простите за прямоту — обильно проносит. Shit happens.

Однако датчик унитаза, судя по всему, не может разобраться, твердое туда поступило вещество или жидкое. Унитаз ”зависает”. Никакой кнопки для перезагрузки у него нет. Вам становится совсем неловко, но тут вы замечаете на полочке инструкцию по пользованию унитазом. И там есть раздел на вашем языке! А? Что? ”В конечном устройстве системы приема биологических выделений используется система, основанная на управляемой чувствительности” — в изумлении читаете вы. Наконец, до вас доходит, что ”конечное устройство системы приема биологических выделений” — это унитаз, он неисправен, и нужно обратиться к специалисту. Вот засада! Но потом вы находите выход: наполняете водой ведерко для мусора и спускаете ”на ручном управлении”. В этот момент датчик, который в инструкции назвали на вашем языке ”системой управляемой чувствительности”, распознает жидкое вещество и расчувствовавшийся фаянсовый друг выплескивает свою порцию воды — аж на пол. Когда вы, наконец, выходите, вы красны, как рак, и долго извиняетесь за затянувшуюся паузу.

— Ничего страшного, — вежливо отвечает хозяйка, однако вам определенно кажется, что она говорит сквозь зубы. Наступает очередь угощения.

— Вы, разумеется, будете чай, — говорит хозяйка, указывая на полностью накрытый стол.

Сами-то вы ждали кофе, вы же слышали, что в этом доме только его и пьют, однако вы соглашаетесь на чай, раз уж хозяйка решила, что вы предпочитаете его.

Вам кажется, что чем дальше, тем больше от вас беспокойства, и между вами растет напряжение. За чаем вы вежливо обмениваетесь общими вопросами и обтекаемыми ответами, но вам уже хочется уйти.

А если бы вам пришлось остаться тут жить? Вот уж была бы засада так засада!

Эта история, с некоторыми, разумеется, преувеличениями, описывает ситуацию, в которой иммигрант оказывается в самом начале интеграции: рассказывают обо всем красиво, однако в быту постоянно сталкиваешься с досадными сложностями. Главная ошибка интеграционного информирования состоит в том, что финскую административную систему и сферу услуг представляют единым механизмом, который никогда не дает сбоев. Другая ошибка — постоянно подчеркивая то, насколько для иммигранта важна его собственная культура, интеграционный процесс не дает достаточного представления о том, как можно на практике объединить элементы собственной и окружающей культуры, и выстроить свою новую, непротиворечивую и целостную идентичность. Некоторым это удается, но другие на годы зависают между двумя системами ценностей.

Правда об интеграции на новой родине заключается в том, что этот процесс предполагает готовность участника к весьма значительным изменениям — в ряде случаев куда более масштабным, чем те, к которым участник был изначально готов. Помочь здесь может только многообразное и активное информирование, которое объясняет бытовые моменты и одновременно побуждает задавать вопросы и самостоятельно изучать окружающие явления — а не пассивно слушать лекции на курсах или информационных мероприятиях.

Чтобы побудить человека задавать вопросы, можно для начала поспрашивать его самого. А как у вас? А у нас вот так, потому что… Это, конечно, возможно только при личной беседе или в чате. Но и в одностороннем информировании должен быть предусмотрен канал связи для того, чтобы можно было задать вопрос и получить ответ — контакты с консультационной службой, общественной организацией или с сотрудником, который владеет тем же самым языком, и будет объяснять, не обобщая и не приукрашивая.

Интеграция в значительной степени осуществляется через вопросы и общение, поэтому качественное интеграционное информирование должно вызывать желание задавать вопросы и проявлять активность. И да, глупых вопросов не бывает!

 

 

Piditkö tästä kirjoituksesta? Näytä se!

3Suosittele

3 käyttäjää suosittelee tätä kirjoitusta. - Näytä suosittelijat

NäytäPiilota kommentit (2 kommenttia)

Käyttäjän pekkaroponen1 kuva
Pekka Roponen

Heh, Polinahan kirjoittaa kuin Gogol!

Joku sanoi, jotta Suomessa kaikki toimii, mutta mikään ei järjesty, Venäjällä on päin vastoin.

Jaakko Häkkinen

Mielenkiintoisia ja hauskoja kirjoituksia. :D

Toimituksen poiminnat

Tämän blogin suosituimmat kirjoitukset