*

Vakaasti rajatilassa Suomesta ja Venäjästä suomeksi ja venäjäksi

Pakolainen ilman vadelmavenettä

  • Kuva: www.politzeky.ru
    Kuva: www.politzeky.ru

Blogin venäjänkielinen versio löytyy suomenkielisen version alta / Версия блога на русском языке расположена под финским текстом

 

Sinuun, joka irvaili netissä Rautatientorilla 8.3 tapahtuneelle itsemurhayritykselle, vedotaan näinä päivinä paljon. Näet itsesi kovana, oikealla asialla olevana ihmisenä, ja varmaan viis niistä muiden höpinöistä välität. Suunnittelet kenties osallistumistasi ”puhdistukseen” Rautatientorilla. 

Minulla on myös sinulle sanottavaa. Mutten vetoaa inhimillisyyteen, ihmisarvoon tai edes armeliaisuuteesi. Sen sijaan kerron sinulle tarinan siitä, miten itse voisit eräänä päivänä löytää itseäsi puusta köysi kaulassasi.

Kuvittelepas tilanne, jota odotat: hallitus kaatuu kolisten, ja kiireisissä vaaleissa se puolue,  jota aina äänestit ja johon kenties ehdit viime haalituskauden aikana hieman pettyä, nousee uuden johdon vahvistamana jälleen jaloille — ja jytkyyn. Ensimmäiset puoli vuotta tunnelma on korkealla, mutta sitten arvostamasi radikaaliälykkö, josta tuli pääministeri, yhtäkkiä eroaa vedoten ”terveydentilaan” ja vetäytyy julkisuudesta niin täysin että jopa hänen bloginsa katoaa. Tilalle tulee eräs maltillisempi poliitikko, jota media tituleeraa yksimielisesti vahvaksi ja vakaaksi johtajaksi. 

Kaikialla lehdistössä ja netissä alkavat keskustelut siitä, että kansallinen identiteetti pitää miettiä uudestaan. Kannatat innokkaasti vanhan, lansinaapureilta peräisin olevan kielivähemmistön oikeuksien supistamista, mutta keskustelu yhtäkkiä etenee yllättävään suuntaan: isänmaasi vaakunana oleva leijona julistetaan ”miehittäjien tuputtamaksi symboliksi”, josta on luovuttava. Hämmästyt. Leijonasta on tullut mielestäsi täysin oma, se suojeli kansaasi sodassa ja siunasi lätkävoitot, leijonapaidat ja kaulariipukset ovat tämänkin hallituksen pystyyn nostanneet. Ei käy! 

Mutta media jatkaa pauhaamista ja ylistää nyt kaikin torvin kotimaasi ja erään suuren naapurimaan suhteita ja yhtäläisyyksiä: jopa kahden kansan temperamentti julistetaan samanlaiseksi, paitsi että täällä vanha ulkomaalainen eliittivähemmistö piti sitä aina painon alla, mutta naapurissa se oli ja on kansallinen vahvuus.

Kiireen vilkkaa hommataan kansanäänestys uudesta vaakuunasta: leijonan kilpailijaksi tulevat ilves, ahma, pöllö ja saimaannorppa. Äänestät tottakai leijonaa. Aamulla saat tietää, että leijona hävisi ilvekselle. Nyt jotain on pahasti vialla. Ryhdyt monien muiden kanssa vastarintaan. Seisotte toreilla leijonapaidat päällänne. Teitä ympäri pyörii yllättävän paljon naapurimaan tv-kanavien kuvausryhmiä, ja kohta saat tietää, että siellä teistä uutisoidaan ”fasisteina”.  Kohta samat termit kuuluvat kotimaisistakin ruuduista.

Sitten alkaa tapahtua. Syrjään vetäytynyt entinen pääministeri syytetään vallankaappauksen valmistelusta ja laitetaan kotiarrestiin. Tämän jälkeen leijona -symboliikka rinnastetaan hakaristiin ja kielletään lailla. Mitä v…a? — kysyt ja päätät taistella. Keräilette voimia. Leijonapaidat. Kiitospaidat. Motoristiliivit. Myllyverkkarit. Mutta myös pikkutakit, nahkatakit, kaikki takit, joita ei ole käännetty. Opitte uusia mielenilmaisutapoja: ei rähinää, ei solvaamista, ei poliisien haistattamista. Rau-ha-no-mai-ses-ti.

Mutta rauhanomaisena alkanut miekkari menee pieleen: kolonnan reunalla alkaa tappelu poliisien kanssa. Pelästyt. Menet väliin. Yrität rauhoittaa. Saat turpaan. Pimahdat raivosta. Rauhoitut itse vasta putkassa. Et ehdi kunnolla miettiä tapahtunutta, kun sinua haetaan sellistä ja laitetaan johonkin mustaan autoon. Käden käsiraudoissa selän takana ja päässä läpinäkymätön huppu sinut kiidätetään tuntemattomaan suuntaan. Kysyt saattajilta, mitä tapahtuu. Vastaus kuuluu, että selitetään paikan päällä. Tilanne tuntuu täysin epätodelliselta. Tällaista ei voi tapahtua kotimaassasi. 

Matka päättyy jossain tuntemattomassa kellarihuoneessa. Luulet paikan suojelupoliisin esitutkintavankilaksi, mutta läsnäolevan siviilipukuisen miehen puheessa kuuluu pieni ulkomaalainen korostus. Korotus on tuttu. Tajuat, että kotimaasi joko pyysi tai sai pyytämättä tuputettuna ”virka-avun” naapurimaailta protestien kukistamiseen. 

Kuulustelijat tiivaavat sinulta tietoja: nimet, suunnitelmat, ryhmät, osallistujien määrät, yhteydenpitotavat. Kieltäydyt. Haistattelet. Uhmailet. Saat jalasta täysillä muniin.

Sinä et osaa sanoa, miten pitkään SE kestää, ajan tunne katoaa ensimmäisenä, sitten osittain kivun tunne. Pelkkä mukilointi tuntuu lähes levolta verrattuna ”lankapuhelimeen”, etenkin jos elektrodit kiinnitetään hampaisiin ja alapäähän. Tai ”kuntosali” — kun ripustetaan takana sidotuista käsistä kattotelineestä. 

Juu, olet kertonut kaiken. Keksit vähän päällekin, tai no, sanotaan, sallit itsellesi muutama perätön oletus.

Sitten sinut jätetään rauhaan. Et tiedä, miten pitkäksi aikaa — ehkä päiviksi. Toinen matka pää pussissa kestää ehkä puolituntia. Kun sinut raahataan autosta ulos, ympärillä on metsä. Edessäsi makaa kaksi ruumista. Heidän päällään on maastopuvut, kauloissa näyttävät leijonariipukset. Käsissä aseet. Yhdessä ruumiissa tunnistat tutun. Sinulle selitetään pelisäännöt: tästä lähtien sinä vasikoit, etkä yritä valittaa tapahtuneesta värväyksestä. Ellet vasikoi tai valehtelisit, sinut tapetaan metsässä ja lavastetaan näiden tyyppien tapaan ”terroristisissiksi”.

Sen jälkeen sinut viedään autolla lähempää kotia ja jätetään tien reunalle. Liftaat himaan ja kerrot kuskille, että tulit ryöstetyksi. 

Maailma menettää kaikki värit. Et voi nukkua. Et voi kunnolla syödä. Piiloudut tutuilta. Sepittelet vanhemmillesi peitetarinan. Onneksi ei ole tyttöystävää.

Sitten teet päätöksesi — pitää lähteä.

Kotimaasi ja toisen, lännempänä olevan naapurimaan rajalla otettiin viime aikana käyttöön tarkastukset ”terroriuhan torjumiseksi”. Sinun torjumiseksi. Mutta sinulla on suunnitelma. Lähdet liftaamalla pohjoiseen. Ostat käteisellä sukelluslaitteen. Menet hieman rajajokea ylemmäs. Ylität jokea. Pienessä kaupungissa laahustat poliisiasemalle ja pyydät apua. Poliisit vilkaisevat toisiaan ja kirjaavat sinut paperittomaksi turvapaikanhakijaksi.

Sinut sijoitetaan vastaanottokeskukseen maan keskiosassa. Siellä tapaat kaltaisiasi, ja niitä saapuu joka päivä lisää. Koulussa pakollisena opetettu naapurimaan kieli alkaa herätä päässäsi — kun nyt on ihan oikeasti pakko. Lehdistä saat tietää, että täällä pelätään ”äärioikeistolaisten” vyöryä rajan yli. Kadulla sinulle huudetaan selkään ”kärrjävel”. Kohta et enää uskalla käyttää leijonapaitaa. Jos puhut, niin lyhyillä fraaseilla, jotta aksentti kuuluisi mahdollisimman vähän. Yritit pari kertaa ottaa yhteyttä paikallisiin maanmiehiisi, mutta he ovat varuillaan. Sinulle selitetään, että teidän kalitaisistanne tuli poliisille aikamoinen riesa. 

Kahden kuukauden kuluttua saat kutsun maahanmuuttovirastoon. Puhuttelija on suloinen nuori nainen, oikea flikka. Tulkki on paikallisia maanmiehiäsi. Sinut pyydetään kertomaan tarinasi aikajärjestyksessä ja mahdollisimman tarkkaan, kaikki nimet ja päivämäärät. Yrität parhaasi. Ymmärrät, että sinulle tapahtunut on vaikea pukea sanoihin. Et pysty kertomaan kahdelle nuorelle naiselle, jotka lähtevät tauolla kahville, fikalle, miten sinut pidettiin käsistä ja jaloista lattialla, ja miten joku levitti pakarasi ja kosketti peräaukkoasi lasisella esineellä: tämä on ”tuliruusu”, selitti ääni takaa — peppuseesi työnnetään tietsä 40W lamppu ja napsatetaan se palaamaan. Se kuule tulee hyvin kuumaksi, jos olisit homo niin ehkä tykkäsit, mutta kun et oo.. vai ootko? Tarkistetaanko? 

Silloin sinulta lähtivät viimeiset nimet. 

Kertoessasi näistä asioista ja kuulustelijioden aksentista tajuat, että kuulostat hullulta tai huijarilta. Maahanmuuttoviraston ylitarkastaja naputtelee kertomaasi. Tulkki odottaa — vedetkö silmissä? Alat nyyhkiä. Kaikki odottavat, kunnes hiljenet. Nenäliinat vaan siirretään lähemmäs.

Sitten ylitarkastaja alkaa kysyä täsmentäviä kysymyksiä. Hän kysyy, mikset pyytänyt poliisilta todistusta pidätyksestäsi — kun sinua pidättivät tavalliset poliisit? Mikset yrittänyt valittaa tapahtuneesta — sinuahan pidettiin päiviä, ja se on laitonta. Onko poliisi myös pyytänyt sinua tietolähteeksi? Tapahtuiko samaa tuttavillesi? Mikset ollut tuttaviin yhteydessä tapahtuneen jälkeen? Menitkö lääkärille? Mikset mennyt? Jäikö jälkiä kidutuksista?

Käsittelyaika kestää puoli vuotta. Osaat jo kieltä, mutta työtä ei kuulu — vastaanottokeskus sijaitsee pienessä paikkakunnassa. Sinulle ei enää huudeta solvauksia — sinua ei vaan huomata. Sinun kaltaisia ei uskota: kyllä, naapurimaassa tapahtui hyvin nopea poliittinen käänne, muttei sentään voi tällaisia kauhistuksia…

Sinä luet niitä harvoja olemassa olevia nettipalstoja, jossa jaetaan tietoja ja tiedät, että pidätykset jatkuu ja ihmisiä häviää. 

Saat kielteisen päätöksen. Pääperusteena on, että tarinaasi ei voi todistaa todenmukaiseksi, eikä se ihan vastaa maahanmuuttovirastolla olevaa kotimaatasi koskevaa maantietoa. Lisäperusteeksi lukee, että sinua ei kotimaassasi etsintäkuulutettu, joten ilmeisesti viranoamiset eivät ole sinusta kiinnostuneet. Pimahdat. Vietät viikon psykiatrisessa osastossa. Hankit avustajan. Valitat. Vierii vielä puoli vuotta. Kotimaasta tulee viestejä kadonneista tutuista. Oikeus ei kumoaa päätöstä…

Tämä jälkeen tarinasi muuttuu suoraksi ja surulliseksi. Yrität korkeampaa oikeutta — turhaan. Karkaat vastaanottokeskuksesta välttääkseen säilöönottoa ja käännytystä. Pyörit pääkaupungissa milloin missäkin nurkissa ja vastaanotat satunnaista apua ihmisiltä, jotka joskus kutsuit ”suvakeiksi”. Lööpit huutavat ”äärinatsien tulvasta” ja jopa ”äärinationalistien desantista”, jonka avulla se kotimaasi iso naapuri muka yrittää horjuttaa tämän rauhallisen kansankodin poliittisia linjauksia.

Joudut kuin joudutkin protestoimaan pääkaupungin torille, mutta paikalliset poliisit hyökkäävät mielenosoitukseen kolmantena päivänä. Se, mitä sinä teit, oli nopea ja terävä päätös: juoksit henkesi edestä ehtiäksesi ohimenevän ratikan alle.

Voit tässä tarinani lopussa itse päättää, ehditkö ratikan alle vai et.

Itse lisään vain, että äkillinen poliittinen käännös voi tapahtua missä vain maassa milloin vaan, eikä maahanmuuttoviraston keräämä maantieto aina ehdi ajantasalle.

____________________________________________________

 

Беженец-лишенец

 

В последние дни ты, человек, который шутит в интернете по поводу попытки самоубийства на Привокзальной площади, получаешь много обращений. Ты считаешь себя крутым и правым, и тебе наверняка по барабану весь этот шум. Ты, даже, возможно, готовишься участвовать в ”чистке” площади. Я тоже хочу к тебе обратиться. Но я не буду взывать ни к человечности, ни к достоинству, ни даже к милосердию. Я лучше объясню тебе, как ты сам можешь в один прекрасный день оказаться на дереве с веревкой на шее.

Вот представь себе — все как ты хотел: правительство свалили, быстренько организовали выборы, и та партия, за которую ты всегда голосовал, та самая, в которой ты, возможно, в последнее время слегка разочаровался, под руководством новых людей поднялась-таки на ноги — и победила. Первые полгода был сплошной праздник, но вдруг крепко уважаемый тобой премьер, умница и радикал, подает в отставку ”по состоянию здоровья” и полностью уходит в тень — закрывается даже его блог. Его сменяет политик более умеренный, которого СМИ в один голос хвалят, как умелого и уравновешенного руководителя. Везде в прессе и сети начинаются разговоры о том, что пора бы переосмыслить национальную идею. Ты полностью поддерживаешь урезание прав старого языкового меньшинства, оставшегося ”в наследство” от власти западных соседей, но тут дискуссия принимает неожиданный оборот: герб в виде льва объявляют ”оккупантской символикой”, и призывают от него избавиться. Ты в ауте. Для тебя лев — свой в доску, он хранил народ во время войны, он благословлял на хоккейные подвиги, футболки с львом и кулоны со львом привели во власть это же самое правительство. Нет, как дело не пойдет!

Но СМИ продолжают нагнетать, и теперь из каждого ”утюга” несутся хвалы дружбе и единению с восточным соседом: утверждают даже, что у двух народов общий национальный характер, просто здесь, у тебя на родине, прежняя элита иностранного происхождения его подавляла, а вот за восточной границей он всегда был опорой нации.

Быстренько организуется референдум по гербу: льву приходится состязаться с рысью, россомахой, филином и нерпой. Ты, понятно, голосуешь за льва. Утром ты узнаешь, что победила рысь. Что-то реально пошло не так. Вместе со многими другими ты решаешь бороться. Вы выходите на площади в футболках и толстовках со львом. Вокруг вас суетится на удивление много съемочных групп из соседней державы, и ты узнаешь, что там СМИ называют вас ”фашистами”. Скоро этот термин начинают употреблять и дома. 

Начинаются серьезные дела. Ушедшего из политики экс-премьера обвиняют в попытке госпереворота и берут под домашний арест. После этого символику со львом приравнивают к свастике и запрещают. Что за …? — задаешь ты риторический вопрос, и реально вступаешь в борьбу. Вы собираете силы: толстовки со львом и со словами благодарности ветеранам, байкерские жилеты, треники ”адидас”, но и пиджаки, и кожаные куртки, все, кто не желает  прогибаться. Вы заново учитесь выражать свое мнение: без крика, без оскорблений, без наездов на полицию. Мир-на-я де-мон-стра-ция.

Однако, начавшись мирно, шествие недалеко уходит: с краю колонны начинается драка с полицией. Ты пугаешься. Лезешь в драку. Пытаешься развести стороны. Получаешь в морду. Озвереваешь. Окончательно успокаиваешься только в обезьяннике. Не успеваешь толком обмозговать произошедшее, как тебя забирают из обезьянника и заталкивают в какую-то черную машину — руки скованы за спиной, а на голове мешок. Везут в неизвестном направлении. Спрашиваешь у конвоиров, что происходит. Отвечают, что ”объяснения получите на месте”. Ситуация кажется полностью нереальной. В твоей стране такого просто не может быть.

Тебя привозят в неизвестный подвал. Ты думаешь, что это следственный изолятор полиции безопасности, однако в речи человека в штатском вдруг прорезается легкий акцент — очень знакомый. До тебя доходит, что власти твоей страны либо попросили, либо без всякой просьбы получили от соседей ”усиление” для подавление протеста.

Тебя начинают допрашивать. Им нужны имена, намерения, группировки, число участников, способы связи. Ты отказываешься отвечать. Посылаешь их подальше. Наезжаешь. Получаешь с ноги по яйцам.

Ты не можешь сказать, сколько ЭТО продолжается — первым пропадает чувство времени, потом, частично — чувствительность к боли. Обычные побои — уже почти как отдых по сравнению с ”телефоном”, особенно если электроды прикрепляют к зубам и к гениталиям. Или ”качалка” — когда вздергивают за связанные сзади руки к перекладине под потолком.

Ну и да, ты все рассказал. Даже сверх того навыдумывал — или, скажем так, позволил себе несколько необоснованных предположений.

Потом тебя оставляют в покое. Ты не знаешь точно — возможно, на несколько дней. Вторая поездка с мешком на голове занимает примерно полчаса. Когда тебя выволакивают из машины, оказывается, что ты в лесу. Перед тобой на земле два трупа. На них камуфляж и здоровенные кулоны со львом. В руках зажаты винтовки. Тебе объясняют правила: будешь стучать на своих, и чтобы про вербовку — никому. Если откажешься или начнешь ”гнать дезу", тебя пристрелят в лесу и объявят, как этих двоих, ”террористом”.

После этого тебя подбрасывают на машине поближе к дому и оставляют на обочине. Ты добираешься до дома на попутке и врешь водиле, что тебя грабанули.

Мир становится серым. Сон пропадает. Аппетит тоже. Бегаешь от знакомых. Что-то плетешь родителям. Хорошо хоть девушки нет.

Наконец, решаешься валить.

На границе с западным соседом ”в целях борьбы с терроризмом” введен паспортный контроль. В целях борьбы с тобой, ага. Но у тебя есть план. Ты отправляешься автостопом на север. Платишь наличными за акваланг. Подымаешься вверх по течению приграничной реки. Переплываешь ее. В маленьком пограничном городке тащишься в полицию и просишь о помощи. Полицейские переглядываются и регистрируют тебя, как просителя убежища без документов.

Тебя размещают в лагере в центральной части страны. Там ты знакомишься с себе подобнымию Вашего полку с каждым днем прибывает. Начинает вспоминаться язык соседней страны, который ты учил в школе из-под палки, как обязательный — теперь-то без него никуда. Из газет ты узнаешь, что здесь боятся ”наплыва радикалов” через границу. На улице тебе в спину орут ”черт болотный”, и очень скоро от толстовки со львом приходится отказаться. Если ты к кому-то обращаешься, то короткими фразами, чтобы не выдал акцент. Пару раз пытаешься выйти на местных соотечественников, но они относятся с опаской. Тебе объясняют, что из-за таких, как вы, полиция уже замучилась.

Через два месяца приходит вызов в Миграционную службу. Инспектор — милая девушка, настоящая фрекен. Переводчик — из соотечественников. Тебя просят изложить историю в хронологическом порядке, как можно точнее, с именами и датами. Ты стараешься изо всех сил. Понимаешь, что не все можно выразить словами. Ты не можешь рассказать двум молодым женщинам, которые в перерыве пьют кофе, о том, как тебя, лежащего на полу, держали за руки и за ноги, и кто-то раздвинул тебе ягодицы и дотронулся до анального отверстия чем-то стеклянным: ”мы это ”свечной-розочкой” называем, — слышится сзади, — введем тебе в очко лампочку на 40 ватт, и включим. Она там нагревается прилично, был бы ты гомиком, тебе бы, может, и понравилось, но ты же вроде не гомик? Или гомик? Может, проверим?

Тогда-то ты и назвал последние имена.

Рассказывая об этом, и об акценте мучителей ты понимаешь, что тебя можно принять за чокнутого, или за обманщика. Инспектор миграционной службы бесстрастно конспектирует твой рассказ. Переводчик ждет — глаза-то не на мокром месте? Твое горло сдавливает рыданием. Все ждут, пока тебя попустит. Подвигают поближе носовые платки. Потом инспектор начинает задавать дополнительные вопросы. Спрашивает, ”почему вы не попросили в полиции справку о задержании — вас ведь обычная полиция задерживала?” ”Почему не попытались подать жалобу — вас держали не один день, а это незаконно.” ”Полиция тоже вас вербовала?” ”А с вашими знакомыми такое случалось?” ”Почему вы после этого с ними не общались?” ”Вы ходил к врачу?” ”Почему нет?” ”Следы от пыток остались?”

Рассмотрение длится полгода. Ты уже неплохо владеешь языком, но работы нет — лагерь находится в маленьком городке. Тебе уже даже не кричат в спину — тебя просто не замечают. Доверия тебе подобным нет — ну да, политический разворот, довольно резкий, но чтобы такие ужасы?

Ты читаешь редкие сохранившиеся форумы, где делятся информацией и знаешь, что задержания продолжаются и люди пропадают.

Тебе отказывают в убежище. Главное обоснование — твой рассказ невозможно подтвердить документами, и он не соответствует общей информации по стране, которая имеется в распоряжении Миграционной службы. Дополнительное обоснование — то, что тебя не объявляли в розыск, а, значит, представители властей потеряли к тебе интерес. Ты слетаешь с катушек. Проводишь неделю в дурке. Находишь адвоката. Подаешь апелляцию. Проходит еще полгода. С родины доносятся известия о пропавших знакомых. Суд оставляет решение Миграционной службы в силе. С этого момента путь твой становится прям и печален. Пробуешь обжаловать в суде высшей инстанции — без толку. Бежишь из лагеря, чтобы не попасть в депортационную тюрьму. Ютишься по углам в столице и принимаешь помощь от тех людей, которых называл когда-то ”толерастами”. Газетные передовицы захлебываются: ”лавина национал-радикалов” и даже ”нацистский десант”, с помощью которого тот восточный сосед твоей Родины пытается расшатывать политику этого мирного государства всеобщего благосостояния. 

 И вот ты оказываешься среди протестующих на столичной площади, но местная полиция, имеющая большой опыт усмирения волнений в спальных районах, начинает операцию на третий день. И тебе приходит в голову простое и радикальное решение: ты бежишь во весь дух, чтобы успеть броситься под проходящий трамвай.

И здесь, в самом конце, ты можешь сам решить, успеешь ты или нет.

А мне остается только добавить, что стремительные политические изменения могут случиться в любой стране и в любое время, и общая информация по стране, имеющаяся в распоряжении Миграционной службы, не всегда успевает отражать положение вещей.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Piditkö tästä kirjoituksesta? Näytä se!

2Suosittele

2 käyttäjää suosittelee tätä kirjoitusta. - Näytä suosittelijat

Toimituksen poiminnat

Tämän blogin suosituimmat kirjoitukset